Door zijn strategische ligging aan de Noordzee speelde Schiermonnikoog een belangrijke rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het eiland werd direct in het begin van de oorlog al door de Duitsers bezet.
Atlantikwall
Het eiland werd onderdeel van een lange verdedigingslijn voor de Duitsers. De Atlantikwall was een strategische stelling van de Duitsers en er kwamen veel loopgraven en bunkers op Schier. Nog steeds zijn er restanten van deze linie te zien.
Evacuatie
De gehele burgerbevolking werd in 1943 geëvacueerd. De opzet van de Duitsers was om het hele eiland te gebruiken voor militair gebruik. Voor de bevolking zou dit te riskant zijn. Zij werden, natuurlijk onder protest, ondergebracht in Friesland en Groningen. Het was een van de meest ingrijpende maatregelen tijdens de oorlog. Deze traumatische actie is voor veel mensen verschrikkelijk geweest. Ze wisten niet of ze terug zouden keren naar hun eiland. Een paar mensen moesten blijven om het noodzakelijke werk te verrichten.
Schiermonnikoog was eigenlijk de eerste plek die door de Duitsers werd bezet. Maar ook een van de laatste plekken die werd bevrijdt. Na de bevrijding was het eiland nog ruim een maand in handen van de Duitsers. De Canadese militairen kwamen op 11 juni 1945 op het eiland waar de Duitsers zich zonder te vechten overgaven.
Na de bevrijding
De wederopbouw werd na de oorlog direct weer opgepakt door de teruggekeerde eilanders. Er zijn nog duidelijke sporen en het is goed zichtbaar in het landschap. Er is ook een museum dat vertelt over het leven in de oorlogsjaren op Schiermonnikoog.
Bunkermuseum Schlei
Dit oorlogsmuseum is gevestigd in een Duitse bunker en laat zien hoe de Duitse bezetting van het eiland verliep. Het dagelijks leven van de soldaten en de evacuatie van de eilanders. Ook wordt de rol die Schiermonnikoog binnen de Atlantikwall speelde toegelicht.
Een interessant en leerzaam museum waar je nog uniformen en voorwerpen uit die tijd tegenkomt. Dit museum maakt de geschiedenis over de oorlog toegankelijk voor iedereen.
Wassermannbunker
De Wassermannbunker vormt een herkenningspunt in het landschap. Het is een bekend overblijfsel uit de oorlog, maar niet altijd toegankelijk voor bezoek. Deze grote bunker werd gebruikt voor waarnemingsdoeleinden.
Het landschap
Het landschap van Schiermonnikoog laat nog duidelijk zien dat de Tweede Wereldoorlog hier geweest is. Duinen en bosgebieden zijn veranderd door militaire activiteiten. Over het eiland verspreid liggen nog restanten van geschutsopstellingen, munitieopslag, loopgraven en bunkers. Dit zijn de restanten van de Atlantikwall. Sommige bunkers liggen half onder het zand in de duinen verscholen.
Wandel- of fietstocht
Er zijn een aantal fiets- en wandeltochten. Schiermonnikoog is niet echt heel groot. Het eiland is 20 kilometer lang en 4 kilometer breed. Zeker een plek om een pittige wandeling of fietstocht te maken. VVV Schiermonnikoog kan je hier goed bij helpen.
Herdenking
Net als in heel Nederland zijn er 4 en 5 mei herdenkingen. Er is op het eiland echter extra aandacht voor de evacuatie van de 600 eilanders in 1943 en de bevrijding die pas op 11 juni 1945 plaatsvond. Het Bunkermuseum organiseert soms ook wel rondleidingen, lezingen of tijdelijke exposities rond 4 mei.